donderdag 30 augustus 2012

Over kribbekrapte en werkende mama's


Het structureel tekort aan kinderopvangplaatsen dwingt sommige mama's terug aan de haard. In gevallen waar aangevraagde betaalbare kinderopvang niet mogelijk is zijn vrouwen uit financïele noodzaak thuisblijfmama's. Een echte keuze maken om werkende mama of thuisblijfmama te zijn is pas mogelijk als er goede en voldoende structurele zorgvoorzieningen zijn. De maatschappelijke visie op zorg als een individuele verantwoordelijkheid in plaats van een collectief gebeuren en heersende stereotypen vormen hierin een struikelblok. Mocht de maatschappij moeders prijzen in plaats van ze te discrimineren, de wereld zou er alleen maar wel bij varen!
 


Mama's die ervoor willen kiezen een job en carrière te hebben, hebben het vaak niet gemakkelijk. Om te beginnen moeten ze voor ze aan de slag kunnen of verder kunnen met hun werk een opvangplaatsje zien te bemachtigen voor hun kind(eren). Weinigen hebben het geluk opofferende grootouders te hebben die hun kroost elke werk/ziekte/schoolvakantiedag met graagte verwelkomen. Doorgaans start de opvangzoektocht al voor de zwangerschap. Zo vroeg mogelijk moet ingeschreven worden op stedelijke wachtlijsten om enigszins kans te hebben op betaalbare opvang. Wie enkele maanden zwanger is en zich dan pas realiseert een opvangplaatsje nodig te zullen hebben, is vaak gezien.

Kribbekrapte
Ondanks al vaker beloofde inspanningen heerst er nog steeds een nijpend tekort aan betaalbare (gesubsidieerde) kinderopvangplaatsen. Niet-gesubsidieerde kribbes kosten bv. in Gent gauw 30 euro per opvangdag. Van de drie alleenstaande moeders die ik ken, hebben er twee geen plaatsje in een stedelijke kribbe kunnen bemachtigen, en eentje pas op het allerlaatste nippertje na de geboorte van haar kind en vele telefoons naar de stadsdiensten.

Het is correct dat inspanningen gedaan worden om meer betaalbare plaatsen te creëren. Bv. in Gent zijn er in 2011 een goede 300 plaatsen bijgekomen. De sociale dekkingsgraad (verhouding gesubsidieerde opvangplaatsen tot totaal aantal 0-2 jarigen in een wijk) blijft echter haperen op 28%. Dat wil zeggen dat maar voor één kind op vier betaalbare kinderopvang mogelijk is. En kinderen ouder dan 2 zijn in deze cijfers om ongekende reden buiten beschouwing gelaten. Elk jaar moeten talloze aanvragen voor opvang geweigerd worden wegens plaatsgebrek.

'Jouw keuze, jouw kind'
Bij gebrek aan kinderopvang... blijft de vrouw meestal thuis om voor de kinderen te zorgen. Niet verrassend; vrouwen verdienen om te beginnen nu eenmaal nog steeds gemiddeld minder dan mannen, en het is common sense dat vrouwen beter zijn in zorg voor kinderen (of is dat een hardnekkig stereotype?). Ook bij alleenstaande en weinigverdienende mama's is de rekening snel gemaakt: geen gesubsidieerd kribbeplaatsje betekent haast automatisch een oneway-ticket richting werkloosheid. Alleenstaande mama's belanden vaak in de armoede... 

Tja, wie ervoor kiest om een kind te krijgen, moet er nu eenmaal de gevolgen van dragen? Jammergenoeg dragen vooral vrouwen de gevolgen. Te weinig vaders blijven (permanent of tijdelijk) thuis om voor de kinderen te zorgen. Omdat ze meer verdienen, omdat ze nu eenmaal de kostwinner zijn, omdat het not done is een huisman te zijn, omdat ze hun carrière niet in gevaar willen brengen,... of soms gewoon omdat ze er geen zin in hebben of van mening zijn dat zorgen 'iets voor vrouwen' is. Soms ook kunnen vaders het zich niet permitteren om thuis te blijven, hoewel ze dat eigenlijk wel graag zouden willen. Ook dat is een spijtige zaak.

De visie 'het is jouw kind, dus jouw verantwoordelijkheid' kadert bovendien perfect in de individualisering van onze maatschappij. 'Jouw verantwoordelijkheid' is welteverstaan die van de vrouw - we zijn nog niet zo geëmancipeerd dat iemand op het idee komt mannen te vragen hoe ze in hemelsnaam een goede vader kunnen zijn met zo'n drukke job. Net of de keuze voor een kind en een goeie ouder proberen zijn automatisch de dood van een carrière betekent. In praktijk is dat wel vaak zo, en wel door seksisme en vooroordelen: werkgrage moeders krijgen minder kansen van hun werkgever.

Collectieve verantwoordelijkheid
Kinderen maken nochtans een essentieel deel uit van de maatschappij; ze doen het bedrijfsleven en ook het sociale zekerheidssysteem verder draaien. Is het dan niet eerder logisch dat zorg een collectieve aangelegenheid is, en dat gestreefd wordt naar maatschappelijke zorgoplossingen? Om te beginnen moet naast meer betaalbare opvang ook ouderschapsverlof en tijdskrediet beter betaald en duchtig uitgebreid worden. Ook mama's die graag willen thuisblijven om voor de kinderen te zorgen moeten hiertoe alle mogelijkheden krijgen. Moeders prijzen in plaats van ze te discrimineren en kleineren, de wereld zal er alleen maar wel bij varen.

Het weze duidelijk dat oplapmiddeltjes zoals het creëren van 'flexibele' nepstatuten, die langdurig werklozen (lees: vrouwen) verplichten enkele uren per week aan de slag te gaan in kinderopvang, geen structurele oplossing bieden. Werkloze mama's worden zo verplicht deeltijds aan de slag te gaan... om voor andermans kinderen te zorgen.

Een vrije keuze
Voor alle duidelijkheid: dit is géén pleidooi om moeders op de arbeidsmarkt te jagen, en ook geen sneer naar thuisblijfmama's toe. Persoonlijk vind ik dat iedereen minder zou moeten werken, en meer vrije tijd hebben. Thuisblijfmama's worden volledig ten onrechte wel eens scheef bekeken. Ervoor kiezen om geen job te hebben om voor je kinderen te zorgen vinden sommigen not done, en zelfs 'onfeministisch', terwijl het een uiterst legitieme keuze is. Moederschap is in veel van haar vormen feministisch (vaak is de gegeven kritiek onfeministisch).

Mama's moeten echt met verstand, geweten en hart kunnen kiezen. Kiezen om thuis te blijven, om te werken, om minder te gaan werken, zonder uit financiële overwegingen verplicht te worden tot een keuze. Een echte keuze is maar mogelijk als er voldoende structurele zorg- en financiële voorzieningen zijn, en als stereotypen uit onze lijven en leden verbannen zijn. 

 
 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen